विभागाची माहिती *

महाराष्ट्र अभियांत्रिकी  संस्था, नाशिक ही अभियांत्रिकी कामाच्या संशोधनाच्या दृष्टीने सन १९५९ मध्ये सुरु करण्यांत आली व त्याच वेळी मृद यांत्रिकी  विभाग  क्र. १ सुरू करण्यांत आला होता. प्रथमत: मातीच्या धरणांची संख्या कमी असल्याने मृत्तिका चाचणी कामे कमी प्रमाणांत होती. हळूहळू कामाची  व्याप्ती  वाढल्यामुळे मृद यांत्रिकी विभाग क्र.२ सन १९६४ मध्ये सुरु करण्यांत आला. दिनांक ०१/०१/१९८० रोजी जागतिक बॅकेच्या सहाय्याने सुरु केलेल्या सहा मोठ्या प्रकल्पांच्या (कृष्णा, कुकडी, वारणा, भिमा, उर्ध्व वर्धा व उर्ध्व पेनगंगा) मृत्तिका चाचणी कामासाठी मृद यांत्रिकी विभाग क्र. ३ सुरु करण्यांत आला.

कार्यपद्धती

 या विभागांतर्गतच धरण व कालव्याच्या संकल्पनासाठी लागणा-या मृद यांत्रिकी चाचण्या केल्या जातात. त्यामुळे या विभागाचा कार्यव्याप वाढ़लेला आहे. दिनांक ०१/०४/२०१५ पासून मेरी संस्थेचे Restructuring झाल्याने या विभागाचे नांव मृद यांत्रिकी रेफरल प्रयोगशाळा (पूर्वीचे नांव : मृद यांत्रिकी विभाग क्र.१) असे करण्यांत आले आहे.  या विभागात धरण व कालव्याच्या काटच्छेद संकल्पनासाठी आवश्यक मृद चाचण्या भारतीय मानक IS : 2720 व  PWD Hand book Chapter 33 (Quality Control Part II Earthwork) प्रमाणे केल्या जातात. सी.डी.ओ. कोड ऑफ प्रॅक्टीस नुसार या विभागात महाराष्ट्रातील विविध पाटबंधारे प्रकल्पाच्या (मोठे /मध्यम व लहान) संकल्पनासाठी वापरण्यांत येणा-या माती व मुरुमाच्या गुणधर्माची २० % नमुने (confirmatory testing २०%) चाचणी करण्यांत येते.

चाचणी कामे

१. मृद चाचण्या:

क्षेत्रिय चाचण्या व इतर कामे.

       १. अविनाशी नमुना घेतल्याची प्रक्रिया

       २. प्लेट लोड चाचणी

       ३. मानक / थेट शिंब्या प्रवेश चाचणी             

       ४. धरणावरील माती कामासंबंधी तसेच पायातील समस्येसबंधी काही मुलभूत व उपयोजित,समस्या या विभागात हाताळल्या जातात.   

       ५. तसेच वार्षिक संशोधन कार्यक्रम अंतर्गत क्षेत्रिय समस्यांचे संशोधनाचे काम या विभागामार्फत केले जाते.

        ६. विभागामार्फत लोकसेवा आयोगाद्वारे नियुक्ती केलेले स्थापत्य अभियांत्रिकी अधिकारी,गुणनियंत्रण मंडळाचे अभियंते  व कर्मचारी  तसेच  स्थापत्य  अभियांत्रिकी महाविद्यालयातील विद्यार्थी यांना मृद यांत्रिकी चाचणीचे प्रशिक्षण देखील दिले जाते.  

  वार्षिक संशोधन कार्यक्रम २०२१

१. संघटनाद्वारे पाणी सामग्री आणि कोरडी घनता यांचा संबंध निर्धारित करणे.

२. मातीचे गुणधर्म आणि त्यांचा धरणांवर प्रभाव

३. विविध पद्धतींद्वारे मातीच्या वाहक क्षमता सुधारण्याबाबत अध्ययन

४. बी.सी. मातीच्या फुगवण दबावानुसार CNS स्तराची जाडी निर्धारित करणे

५. कोरडी आणि ओलट स्थितीत प्लेट वाहकता चाचणीचा तुलना

६. बांधकामाच्या २३–३० वर्षांच्या पूर्णतेनंतर मातीच्या गुणधर्मातील बदलामुळे धरणावर होणारा वृद्धत्व परिणाम

सन २०२१–२२ या वर्षासाठी संशोधनपर लेख :

१. मातीचे गुणधर्म आणि त्यांचा धरणावर प्रभाव: पेपर अभ्यास

२. महाराष्ट्र क्षेत्रातील काळी कापूस मातीच्या फुगवण गुणधर्म आणि लक्षणे

मागील ५ वर्षात झालेली कामे व प्राप्त महसुल 

विशेष चाचणी कामे

१. SMRL विभागासाठी ई-ग्रंथालय विकसित करून अद्ययावत केले

२. ई-शासनाची अंमलबजावणी

३. मातीच्या चाचण्यांसाठी प्रगत उपकरणांची खरेदी

४. माती चाचणीसाठी सॉफ्टवेअर विकसित करणे (एम- २३ घटक)

५. बाह्य स्त्रोतांद्वारे मजूर उपलब्ध करून घेणे

६. ई-सेवा पुस्तिका घटकांचे अद्ययावतीकरण

२. खालील कामांसाठी देखील चाचण्या करण्यात येतात:

१. धरण रचना (मातीचे धरण) – एल-छेद / आडवा छेद रचना

२. कालवा अस्तर (फुगवण दाब / फुगवण निर्देशांक)

३. पायाभूत भागाची वहन क्षमता (प्लेट भार चाचणी, मानक प्रवेश चाचणी, गतिशील शंकू प्रवेश चाचणी)

४. धरणे / कालवे यांमधील गळती (न्यूक्लिअर घनता निर्धारण / फुगवण व रंध्र दाब)

५. सी.एन.एस. चाचणी

६. नोंद चाचणी

७. वाळू गाळणी चाचणी

८. गाळातील वाळू चाचणी

९. जलसाठा / पाणी साठवण (पारगम्यता चाचणी)

१०. फुगवण दाब / फुगवण निर्देशांक चाचणी

३. क्षेत्रीय कामे (प्लेट भार वहन चाचणी)

१. देहली प्रकल्प, तालुका अक्कलकुवा, जिल्हा नंदुरबार येथील डाव्या कालव्यावर (चेनज ९४२० मीटर) अॅक्वाडक्टसाठी वहन क्षमतेची तपासणी (जून २०१६)

२. टाकळी, नाशिक येथील आर.सी.सी. उंच जलसाठा टाकीसाठी (ई.एस.आर.), नाशिक महानगरपालिकेसाठी वहन क्षमतेची तपासणी (जानेवारी २०१७)

३. नवगाव लघु प्रकल्प, जिल्हा गोंदिया येथील वहन क्षमतेची तपासणी (जुलै २०१५)

४. आदिवासी वसतिगृह इमारत, पेठ रोड, नाशिक येथे वहन क्षमतेची तपासणी

५. जव्हार, जिल्हा पालघर येथील २०० खाटांचे रुग्णालय इमारतीसाठी (मानक प्रवेश चाचणीद्वारे) वहन क्षमतेची तपासणी

४. विभागामार्फत दिलेले प्रशिक्षण

(उप अभियंता / सहाय्यक अभियंता श्रेणी-२ / विभागीय अभियंता / अभियांत्रिकी महाविद्यालय)